CRIMINAL: ASSASSINAT AN VAL D`ALVRA

Mario Candreia *

Igls meds da massa rapportan: «Paulina dalla «Gligna clera» è neida mazzada.» U: «Tgi stat davos igl assassinat da Paulina?»

Betg angal la pulizeia regiunala, mademamaintg chella a Coira e la procura publica èn an gronda agitaziun, er igls abitants dalla Val d’Alvra. Tar nous, an Val d’Alvra, en mazzamaint? Chegl ògl anc mai do!

Dagn en sguard anavos aint igl taimp passo, agl li, noua tgi Paulina viveva.

Anmez igl gôt la «Gligna clera». Tge belezza cuntrada. Igl tschiel savens saragn. Ins sainta la ramour dall’Alvra. L’egn u l’oter pastgeder venda alla possessoura igls peschs tgappos. La cunvegna: els duessan star an veta. Gist dasper igl hotel cun ustareia igl poz da peschs, curo digl soci Davide. Sen enqual dumonda da l’egn u l’oter giast dalla «Gligna clera» daclera Paulina net e stget: «Ia sung la scheffa. Davide è betg partenari ed ò purto nigns daners per la compra digl bagn.» El, Davide, seia vigl, sulet e «sa cumbleida adegna daple». Gio scu giuvenila vegia Paulina adegna gia en’ureglia averta per persungas deblas ni handicapadas.

Paulina sò tgi elle è an prievel. Avant mesanotg vò ella betg a durmeir. Savens croda ella cun la vistgadeira ainten letg. Tranter l’emda, mintgatant è ella tot suletta cugls animals amos. Perfign las nursas dastgan durmeir la notg ansemen cugl tgang da Paulina ainten la «Gligna clera». «Per me dattigl nigna differenza tranter carstgang ed animal. Angal, tg’igls mies animals am on anc mai desillusiuno. Tot oter tgi carstgangs.» Per en animal seia betg impurtant, quant daners tg’igl sies possesour vegia, mabagn l’attaschedadad. Chegl igls pleds da Paulina anvers igl ancunaschaint actour da film svizzer, Paul. Er otras persunalitads da renom visiteschan adegna puspe Paulina. Igl codesch gross da hosps, la conferma. En instrumaint tgi ella dovra per la sia strategeia da vendita. La Gligna clera è savens occupada.

Paulina picturescha, fò lavours da geis ed affars d’art. Las antradas supplementaras crodan an îgl.

En belezza de da stad. En pulizist cumpara. Ella vegia ossa nign taimp èn igls pleds da Paulina: «Vasez betg tg’ia sung suletta, va da cuschinar e da sarveir igls mies giasts. Lez betg passar chesta seira segl tard?» –  «Uscheia faschagn chegl», rasponda igl pulizist.

Igl pulizist Riccardo ò da far agl futur differentas gedas cun Paulina.

Davide vign adegna pi debel. La sanadad lascha siva.

Igl soci da Paulina canoscha politichers, darscheders e procuratours publics.

La seira turna igl pulizist scu sa cunvignia. Igl discurs vign betg protocolo.

Paulina: «Davide ò fatg plogn cunter me tar la dertgira.»

Ricardo: «Paulina, tge è capito?»

Paulina: «El vegia do a me 30'000 francs svizzers per la compra dalla Gligna clera e seia igl mies procurist. Chegl è tot betg la verdad. Ia va er igls mussamaints. Cò igl attest digl contract da compra. I dat nign’otra veia tgi inoltrar eina denunztga penala cunter Davide.»

Ricardo: «Exista en contract d’amprest?»

Paulina: «Na. Er betg otras cunvegnas. Scu detg. Ia va nigns dabets tar Davide.»

Ricardo: «Paulina, ponderescha bagn, schi te lessas inoltrar en plogn.»

Paulina: «Pertge?»

Ricardo: «Davide ò ena gronda reit, canoscha persunalmaintg darscheders e procuratours publics. Daple dastga a tè betg deir. Er schi te fast cunter igl process civil: igl davos pled on er cò igls darscheders. Ins sò mai sen tge mang tgi vign decidia. La pussanza da chestas persungas uffizialas è enorma.»  

Paulina: «Tge tgossa!»

Ricardo: «Ia dei a tè ossa ensatge an cunfidanza. Las dertgiras e la procura publica on treis troclas: egna per igls quals tgi els aman, en’otra pigls cass cumplitgias e la terza per persungas malampernevlas.»

Paulina: «Chegl vot deir?»

Ricardo: «Els niron a far tot tgi Davide vigna betg condemno. Dò adatg tgi betg te perdas la fegn. Schi te, Paulina, inoltreschas en plogn penal cunter Davide, ègl pussebel tgi darscheders sa raschungan ed amprovan da far donn a tè. Er betg te decidas la sveltezza, mabagn igls darscheders e la procura publica. Scu detg: els saron segl mang da Davide.»

Paulina ponderescha dei e lunga tge far e sa decida la fegn finala da spitgier giu la tgisa da Davide.

Quatter onns pi tar vign la tgisa lascheda crudada dalla dertgira. Davide seia an consideraziun dalla sia ota vigliadetna betg an sang giudezi. «Sen en mang sunga livgeida. Pero chest ager dalla dertgira lavainta gronda rabgia ainten me», uscheia Paulina anvers sies giasts. Quatter onns veva la dertgira duvro per neir a chella conclusiun. Ed i dava notgs tgi Paulina saveva betg durmeir, pansond savens a chesta tematica tant maligna.

Ainten la «Gligna clera» dastga Paulina beneventar persunas da tot la classa, er actouras ed actours ancunaschaints. Pero er carstgangs tgi èn betg bagnnias tar tots ainten la val. En de tranter l’emda atteiran chellas lettras grossas medialas l’attenziun: «Secta tgi predei la fegn digl mond veiva ainten la Gligna clera.» Chest’eda cumpara la pulizeia tar Paulina sainza clom.

Ricardo: «Ast curt taimp per me, Paulina?»

Paulina : «Gugent».

Ricardo: «La procura publica ans ò infurmo tgi ena secta fitg privlousa abitescha gio plessas emdas ainten la Gligna clera.»

Paulina: « Secta? Chegl èn carstgangs scu te ed ia, tger Ricardo: babs e mammas cun unfants. Els fon a nign digl mal.»

Ricardo: «Chegl at creia. Pero ena scolasta bernesa è spareida.»

Paulina : «E chella duess esser ossa a cò?»

(Tge tgi Paulina saveva betg: en politicher regiunal veva infurmo igls uffizials davart la dimora dalla secta ainten la «Gligna clera».)

Paulina ò detg agl pulizist Ricardo cun igls sies pleds simpels: «Schi ella è cò, alloura duess ella galdeir la bela nateira. Igls mies giasts èn maiorens.» 

Curt sessour cumpara igl president dalla dertgira tar Paulina. I seia la sia incumbensa dad intimar la scolasta per igl sies return an scola.

Giusep: «Paulina, ast te gio fatg part d’en’oura da bibla tar chesta secta?»

Paulina: «Signour president: ia stung tar chegl tg’ia va amprandia scu unfant.»

Giusep : «E?»

Paulina: «La mia cardientscha vign no dalla baselgia evangelica. Igls diesch cumondamaints èn igls mies mossaveia da veta. E chegl betg angal a fundamaint da pleds. Tanscha chegl, signour president?»

Giusep: «La scolasta stò bandunar subit igl hotel. Aint igl mender cass cun ageid dalla pulizeia. La scola a Berna viglia lascher far subit en pareri psichiatric.» 

L’episoda ò catto curt sessour la sia fegn. Cun grond plascheir è la scolasta turnada tar la sia famiglia e tar igls ameis dalla «Gligna clera», pacs deis siva tgi medis vevan ampruo dad intercureir durant treis deis ena malsogna psichica.

Igl è puspe davanto pi chiet ainten la «Gligna clera». Divers onns pi tard vignigl tar ena scena criminala.

Igl taimp d’aton an Val d’Alvra ed igl Surses: igl domber d’anguladetschs s’augmenteschan ainten la regiun. Perfign bancas vignan assagledas. An meira: las bancas pitschnas, manadas dad ena persunga. Igls laders raintan l’unfrenda cun ena soua. Igls cass d’ anguladetschs tignan la pulizeia an muvimaint. Tge situaziun maligna! La pulizeia catta nigns fastezs. I vign smino tgi ena persunga da banca savess esser involvada. Amprems mussamaint laschan sminar tg’igl sa tracta tenor perdetgas da dus persungas digl Balcan.

Paulina ò puspe ena notg malchietta. Ella sainta vouschs e varda sen l’oura: igl è las 3.15 ouras. Pac sessour cumainza la levada digl suglegl. Allas set la dumang peglia l’ustiera igl telefon ainta mang. Duessa ni duessa betg telefonar alla pulizeia, ponderescha l’ustiera ve e no.

Ella rachinta agl postign tgi ella sainta la notg adegna puspe vouschs. La notg passada vegia ella perfign santia vouschs da treis differentas persungas.

Arrivo a tgesa informescha igl postign la sia donna. «Paulina stò infurmar la pulizeia», manegia ella. «Ia abitess mai an chest li, gliunsch davent dalla proxima vischnanca.»

Adegna, cura tgi Paulina ò nigns giasts ainten la «Gligna clera», sa sainta ella betg bagn.   

Pacs deis siva protocollescha la pulizeia igls suandonts pleds da Paulina:

«Puspe vaia gia visita la notg passada. Vouschs da persungas tgi on discurria en lungatg digl Balcan. Ia era dasdada, signour pulizist.»

Ricardo: «Paulina. Ast alloura vurdo or dalla fanestra?»

Paulina : «Na.»

Ricardo: «Ia nod tot, er las tias explicaziuns arisguard igl passo. Pero i resta intern scu notiztga.» 

Pacas emdas siva rendan novas lettras grossas attent agls anguladetschs an Surses. Igl Tagblatt screiva tgi en anteriour pulizist seia involvo, pero alla fugia. Tenor la pulizeia grischuna èn igls dus omens digl Balcan nias arrestos.

Bunas novas per Paulina? La pulizeia dastga betg menziunar igls detagls davart igls anguladetschs an Surmeir. Er betg a Paulina. Dantant seia da sminar, uscheia Ricardo, tgi las mademas persungas vegian lia romper aint ainten la «Gligna clera».

Pero Paulina survign venavant visitas nunspitgeidas. Ella è persvadeida tgi persungas digl Balcan lessan preparar en anguladetsch. Ad ena persunga cunfidenziala dei ella:

«Cunchegl tg’igls cass d’anguladetschs ainten la regiun èn sclarias e las persungas arrestadas, vaia tuttegna venavant da veiver an tema.» 

Ples deis ògl pluvia ainten la regiun Val d’Alvra. Las temperaturas èn betg fitg ampernevlas. La «Gligna clera» ò nigns giasts tgi stattan sur notg.

La dumang bod las set cloma igl meztger indigen igl nom dall’ustiera. Sainza resun - las portas èn sarradas. Igl meztger lascha igl damagler pusto davant porta.

Dus ouras pi tard survign er igl postig nigna rasposta da Paulina. El cloma subit la pulizeia. Egn digls muteivs per igl sies presentimaint d’urgenza è tg’igl tgang giappa.

En mazzamaint an Val Alvra? Chegl saro betg la verdad? I vo la tunga tgi Paulina seia morta. Ella veva adegna puspe mal agl cor. Pero en medi ò la donna da 70 onns betg consulto. «Igl tger Dia decida, cura tg’ia dastg neir ambratschea dad el», uscheia Paulina. Ena donna cun partratgs clers, er an connex cun la cardientscha: «Nous vagn da far las nossas experientschas, cò ed oz», ò detg Paulina ad ena moderatoura ancunaschainta dalla Televisiun svizra. Ella manageva er: persungas tgi fetschan ad otras sapientivamaintg digl mal stoptgan sa responsar davant Dia. E chegl seia er bung uscheia. Ella seia mintga mument pronta per deir adia a chest mond.

Tgi mazza ena donna da 70 onns? Ena persunga tgi ò fatg a nign digl mal. Rantada seia ella neida digls bandits. E neida mazzada an moda fitg agressiva. Endesch gedas ò igl assassinader furo cun en cuntel. Orribel! Igls malfatschaints on saro aint igl tgang da Paulina ainten steiva. Siva tgi la pulizeia veva delibero «Diana» è ella eida alla tschertga dalla patrunga e la cattada radond quindesch kilometers davent dalla «Gligna clera».

Paulina veva adegna puspe do tips a donnas, vessan ellas da neir smanatschedas dad en om. Ella sezza ô nigna schanza cunter igls dus omens tgi eran cumparias. Chels èn fugias. En terz spitgiva sen els. La preda digls morders è stada en pêr mella francs e bischutareias.

Pacs deis siva igl mazzamaint ògl do en funeral an Val d’Alvra. Plessas tschent persungas dall’antiera Svizra peglian cumgio da Paulina. Er pulizists an civil èn preschaints.

Las retschertgas dalla pulizeia magnan er tigls paraints da Paulina. Er cumarats vignan suspectos. Perfign igl meztger tgi purtava a Paulina plessas gedas l’emda la tgern pustada. Ena tgossa stravaganta e strousch surpurtabla.

Ples meis pi tard alloura la liberaziun: igl assassinader vign arresto. El ed igl sies cumpliz vignan condemnos a daple tgi quindesch onns perschung. Igl terz ò sa pigia la veta durant igl arrest.  

Curt siva igl assassinat è nia catto en documaint cugls suandonts pleds da Paulina: «Lasche’m biagier la mia tgesa noua tgi dastg abitar. Cun la pasch davantvart, alloura ègl en grond gudogn. Tasche an mia preschientscha davart ghera ed assassign. Chegl porta angal disfurtegna. Totga l’oura tar me, alloura, o, schi curta è la furtegna: tge tgi sa nomna allegrevel, lascha legreia anavos.»   

Igls noms da persungas èn inventos. I sa tracta d’en text fictiv sen basa da fatgs capitos. Funtangas: Paula Roth - Bellaluna, Die Lebensgeschichte - YouTube (cupeias digl 1994 giu da bindels originals da Hans Ruedi Walter) e «Paula Roth. Ihr Leben als Wirtin der Bellaluna im Albulatal»: ediziun Huber. Rachints da Lucette Achermann e da Katrin Rohnstock.

* Igl autour ò cunaschia Paulina. El era er scu unfant savens cun sies bab, tgi era pulizist communal, sen visita tar l’ustiera ainten la «Gligna clera».